ZOOM

گزارشی از واژه سازی در فرهنگستان ایران

  • این گزارش از جلسه‌ی فرهنگستان فارسی که اعضا در آن به بررسی معادل فارسی برای بیطار پرداخته‌اند، این گزارش کوتاه از چند نظر بسیار روشن‌گر است: روش بحث، ارزش‌هایی که در انتخاب واژه برای اعضا ملاک هستند و چگونگی رسیدن به واژه‌ی دامپزشک. ارزش دیگر این گزارش کوتاه که در شماره‌ی 12 از مجله‌ی یغما سال 1328 منتشر شده است، ارزش تاریخی است، اسامی افراد حاضر در جلسه خودش جالب است. رئیس(آقای وثوق الدوله) ـ برای «بیطار» پزشک گفته شده و پزشک لغتی است بسیار خوب که در همه جا به معنی طبیب آمده. دکتر شفق ـ پزشک یکی از لغات خوب قدیم است به معنی طبیب. رئیس ـ پزشک فارسی مسلم معروف است، برای بیطار دام‌پزشک یا ستور پزشک پیشنهاد شده، ظاهرا دام بهتر است، چون به معنی عموم حیوانات اهلی استعمال شده است. سمیعی ـ ولی این کلمه معانی دیگری هم دارد. دکتر حسابی ـ گویا این لغت اصلا همان انگلیسی است. نفیسی ـ ما اگر بخواهیم سابقه لغت را هم رعایت کنیم، در قدیم «ستور پزشک» داشته‏ایم ولی دام‏پزشک نیامده است. رئیس ـ از این نظر که می‌گیریم هر دو لغت آمده، ولی در اینجا یک اشکال اخلاقی است که به یک نفر بگوییم «ستور پزشک». فروغی ـ در کمیسیون بین«دام» و «ستور» تردید بود. بنده تصور می‌کنم آنچه سابقه داشته اصل است و یک نکته که بنده در نظر دارم این است که اینگونه ترکیبات بیشتر به صورت جمع استعمال شود و اگر بگوییم «ستوران پزشک» آن ایهام هم از بین می‌رود. سمیعی ـ این دو کلمه از ذهن دور است، بهتر است کلمه مناسب‏تری انتخاب کنیم. رئیس ـ به نظر بنده اگر از این حیث بگیریم «دام پزشک» بیشتر در پرده است. سرتیپ نخجوان- هر لغتی که اختیار کنیم همین اشکال در نظر است و امروز هم به بیطارها دکتر میگوییم. رئیس ـ چون کلمه «ستور» استعمال شده اول رأی به «ستوران پزشک»میگیریم (اکثریت حاصل نیست) پس رأی به«دام پزشک»میگیریم. (در این لغت اکثریت حاصل است) «دام پزشک»بجای«بیطار»تصویب می‏شود.

Write Your Review

Rating: